De Paris Principles

META Nummer 2022/8

De Paris Principles

Geschreven door Piet De Keyser
Gepubliceerd op 13.12.2022
IMPORTANT
Kaartcatalogus

Eens eventjes duidelijke principes afspreken om de internationale catalografieregels op een gelijk spoor te krijgen, het lijkt een goed idee. Dat dachten ze ook in 1961. In oktober van dat jaar kwamen zo’n 200 experten in Parijs bijeen in wat sindsdien de Conferentie van Parijs heet. Ze spraken die principes inderdaad af en schreven ze neer in een zestal bladzijden, goed voor twaalf artikels: de Paris Principles.

Logisch, maar niet duidelijk

Als je die zes bladzijden leest, denk je ‘ja, allemaal logisch toch’: een catalogus moet tonen of een boek in de bibliotheek zit aan de hand van de auteur en de titel. Als er geen auteur bekend is, moet dat mogelijk zijn door de titel alleen en als die niet geschikt is, door een alternatief ervoor. De catalogus moet ook tonen welke boeken er van een auteur in de bibliotheek zijn en welke edities ervan. Maar al vlug bleek dat er toch wat verduidelijkingen noodzakelijk waren bij die zes bladzijden. Uiteindelijk werd Eva Verona, een internationaal erkend experte inzake catalografieregelgeving met die taak belast. Precies tien jaar na de conferentie verscheen dan de commentaar: het werd een boek van 120 bladzijden, met andere woorden 20 keer meer dan de oorspronkelijke tekst zelf.

Eva Verona

Eva Verona (1905-1996) werkte veertig jaar in de universitaire en nationale bibliotheek van Zagreb (Kroatië). Na haar pensionering in 1967 doctoreerde ze nog, met, jawel, een studie over de corporatieve auteur in de catalografie, een onderwerp waar ze al lang mee bezig was. Nog tot in de jaren tachtig van de twintigste eeuw bleef ze doceren over bibliotheekwetenschap. Verschillende prijzen en onderscheidingen vielen haar te beurt en ze leverde ook een belangrijke bijdrage aan het ontstaan van de International Standard Bibliographic Description (ISBD). Kortom, niet de eerste de beste dus.

Onduidelijkheden troef

Uit haar grondige analyse van de Principles blijkt dat zelfs de centrale begrippen niet duidelijk zijn. Wat wordt er precies met ‘auteur’ bedoeld? De ene keer ‘persoonlijke auteur’, de andere keer ‘persoonlijke en corporatieve auteur’. Er is ook verwarring tussen ‘werk’ en ‘boek’ of 'publicatie’, die een concretisering van het abstracte ‘werk’ zijn. Zelfs bij ‘catalogus’ kun je vragen stellen: meestal wordt er ‘alfabetische catalogus’ bedoeld, wat een enger begrip is. Eén keer is er sprake van drie basisfuncties van de catalogus, later van twee enzovoort. Verona formuleert soms, zij het voorzichtig, een alternatieve tekst. Waarom herschreven ze de tekst dan niet, zou je denken. Maar dat kon niet: de conferentie had de tekst goedgekeurd zoals hij was en daar kon niet meer op teruggekomen worden. Erger nog: om de boel te laten vooruitgaan, waren artikels in afzonderlijke groepen voorbereid en dan telkens goedgekeurd. Als bij de behandeling van volgende artikels bleek dat die eerste niet honderd procent goed waren, was herziening niet meer mogelijk.

Hoewel Verona alles omzichtig en genuanceerd formuleert, klinkt haar frustratie toch door wanneer ze bijvoorbeeld over een artikel schrijft dat “the wording of this section is not perfectly clear” en dat de tekst ervan “rather vague” is en “allows for various interpretations”. Telkens weer vergelijkt ze de teksten en haar interpretatie met die van een dertigtal nationale regelgevingen die sinds de Conferentie van Parijs het licht zagen, de zogenaamde post-Paris-regelgevingen. De verschillen zijn soms groot. Voor een deel willen die regelgevingen hun eigen tradities blijven volgen, maar soms kan het ook niet anders omdat de Principles nu eenmaal verschillende interpretaties toelaten. In dat opzicht missen ze dus hun doel.

De corporatieve auteur

De grootste verschillen ontstonden over de rol van de corporatieve auteur, met kwesties als: wie is de auteur van een wettekst, een kerkelijk document, een rapport geschreven door een persoon, maar in opdracht van een organisatie enzovoort? Ook hier hield elk post-Paris-regelwerk vast aan de eigen nationale traditie. De hele bespreking ervan neemt een groot deel van het boek in beslag, maar blijkbaar was dat nog niet genoeg, want in 1975 publiceerde Verona er nog een afzonderlijk boek over, de basis van haar latere doctoraat. Al in het begin van dat boek zegt ze dat het ontgoochelend is dat er geen twee regelwerken te vinden zijn die de kwestie op dezelfde manier behandelen. 

Herwerking

De Paris Principles hielden het lang uit: pas in 2009 publiceerde IFLA een herwerking onder de titel Statement of International Cataloguing Principles (ICP). De hele zaak werd opnieuw geformuleerd en verruimd in het licht van de Functional Requirements for Bibliographic Records (FRBR), die op het einde van de twintigste eeuw ontwikkeld waren. Wie eerst de boeken van Verona gelezen heeft, zal toch een beetje de wenkbrauwen fronsen bij volgende opmerking over de Paris Principles in de inleiding bij dat nieuwe document: “most of the cataloguing codes that were developed worldwide since that time followed the Principles strictly, or at least to a high degree.

Waarom lid van de VVBAD worden?

  • Deel zijn van het netwerk van experten en collega's
  • Mee de belangen van de informatiesector behartigen
  • Korting krijgen op de activiteiten van de VVBAD
  • Toegang krijgen tot vakinformatie
  • Participeren in de verenigingsbesturen
Word lid

VVBAD maakt gebruik van cookies om uw gebruikservaring te optimaliseren. Door deze te accepteren of door gebruik te blijven maken van deze website, gaat u akkoord met het plaatsen van deze cookies. Wil u meer weten over cookies, of uw cookie-instellingen voor deze website aanpassen? Bekijk dan hier de voorwaarden.

© Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie vzw
Statiestraat 179 | B-2600 Berchem (Antwerpen)
Tel: (+32) 03 281 44 57 | email: vvbad@vvbad.be