Hoop op transparantie en inclusie

META Nummer 2021/2

Hoop op transparantie en inclusie

Geschreven door Harald Deceulaer
Gepubliceerd op 01.03.2021
IMPORTANT

In periodes van maatschappelijke onzekerheid is er een enorme behoefte aan betrouwbare informatie, terwijl vage geruchten, fake news en hoaxes net dan welig tieren. Deze leiden niet alleen tot meer clicks en advertentieinkomsten, maar vooral ook tot wantrouwen, angst en woede. Tijdens de vluchtelingencrisis van 2015-2016 circuleerden honderden verhalen over misdrijven door vluchtelingen, die pure verzinsels waren van extreemrechts, zo blijkt uit onderzoek. Mede door de zwakke organisatie van de verkiezingsprocedures in sommige Amerikaanse staten, kon massale twijfel gezaaid worden over de verkiezingsuitslag en over de democratische legitimiteit van de nieuwe president. De coronacrisis heeft ook duidelijk gemaakt dat heldere en volledige informatie noodzakelijk is om vertrouwen op te bouwen.

Hierbij is betutteling, paternalisme en zeker het achterhouden van informatie uit den boze. Hoewel België al sinds 1955 een archiefwet heeft, hebben sommige instellingen hun archieven gedurende lange tijd aan transparantie kunnen onttrekken. De koloniale archieven werden pas overgedragen aan het Rijksarchief vanaf 2018. Een artikel over deze archieven staat in dit nummer. Tot voor kort weigerde de Staatsveiligheid elke toegang tot haar archieven, maar de zaken zijn in beweging. De archieven van de repressie na WO II werden ook gedurende lange tijd afgeschermd voor het brede publiek. Wie deze wil inzien, moet nog steeds (per brief!) toestemming vragen aan het College van procureurs-generaal. Kabinetsarchieven worden nog steeds niet systematisch bewaard in dit land, hoewel het recente regeerakkoord er een wettelijke regeling voor aangekondigd heeft. Er is dus hoop voor het openen van de archieven van Congo, de Staatsveiligheid, de repressie en de ministeriële kabinetten, maar dat proces is nog verre van afgerond.

Het is hoopgevend dat de strijd voor een inclusieve en transparante samenleving gepaard gaat met enthousiasme voor archief, informatie en geschiedenis.

Transparantie is niet alleen een kwestie van de overheid. Ook archieven en bibliotheken kunnen hun collecties en deuren verder openen. In de bibliotheeksector wordt gediscussieerd over racisme en dekolonisering. In META berichtten we hier al over in 2019 (nummer 6), toen Heleen Debeuckelaere in een artikel over de Brusselse bibliotheek Muntpunt schreef: “Dus niet wegnemen en censureren, maar juist contextualiseren en toevoegen.” Het dekoloniseren van archieven is ook recent op de agenda gezet, zoals blijkt uit de Ketelaarlezingen van 2019 en 2020 in Nederland. Een verslag vind je in dit nummer. In Vlaanderen is er de Black History Month Belgium van maart 2021, waarin men dit jaar streeft naar het archiveren en documenteren van het verleden en het heden van zwarte mensen in België. Het is hoopgevend dat de strijd voor een inclusieve en transparante samenleving gepaard gaat met enthousiasme voor archief, informatie en geschiedenis.

Waarom lid van de VVBAD worden?

  • Deel zijn van het netwerk van experten en collega's
  • Mee de belangen van de informatiesector behartigen
  • Korting krijgen op de activiteiten van de VVBAD
  • Toegang krijgen tot vakinformatie
  • Participeren in de verenigingsbesturen
Word lid

VVBAD maakt gebruik van cookies om uw gebruikservaring te optimaliseren. Door deze te accepteren of door gebruik te blijven maken van deze website, gaat u akkoord met het plaatsen van deze cookies. Wil u meer weten over cookies, of uw cookie-instellingen voor deze website aanpassen? Bekijk dan hier de voorwaarden.

© Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie vzw
Statiestraat 179 | B-2600 Berchem (Antwerpen)
Tel: (+32) 03 281 44 57 | email: vvbad@vvbad.be