Nota bene

META Nummer 2021/1

Nota bene

Geschreven door Geert Leloup
Gepubliceerd op 02.02.2021

Ik moest even in mijn arm knijpen toen ik bijna drie jaar geleden bij het Nationaal Archief en dus ook bij de Nederlandse Rijksoverheid aan de slag ging. Innovatieve organisatiecultuur, voldoende budgetten, geen partijpolitieke bemoeienis. Kon dat waar zijn?

Was dat niet de droom van elke weldenkende Belgische ambtenaar? En indirect ook van elke Belgische burger? Maar bij nader inzien - lees: na jaren meedraaien in het Haagse circuit - hangen ook hier risico’s aan vast. Die soms pijnlijk duidelijk worden. Nederland heeft de voorbije decennia alles volgens het boekje gedaan.

Efficiëntie is de mantra. Digitaal het nieuwe normaal. Hyperspecialisatie de norm, zowel voor organisaties, organisatieonderdelen als voor individuele medewerkers. Onderlinge samenwerking gebeurt via ketens, onderlinge afstemming via talloze overleggen.

Beleid wordt uitgewerkt door neutrale ambtenaren, die enkel via hun minister communiceren met het parlement. Maar die combinatie van goedbedoelde maatregelen pakt soms helemaal verkeerd uit. En leidt tot toestanden waarbij de burger vermorzeld wordt door een doelgerichte, datagestuurde, complexe en onbereikbare overheid.

Een geruchtmakend voorbeeld is de Belastingdienst, waarbij ouders op basis van bedenkelijke criteria en strikte regels onterecht of onredelijk zwaar bestraft werden voor fraude met kinderopvangtoeslag. En hun levens verwoest zagen. Ook de informatiehuishouding deelt in de klappen.

Cruciale verslagen en besluiten zijn onvindbaar of duiken pas jaren later op. De slachtoffers ontvingen een kopie van hun dossier, maar met quasi volledig zwart gelakte stukken. Dossiers zijn door de toepassing van de verkeerde selectielijsten te snel versnipperd.

Geen wonder dat het parlement ingrijpt en eist dat niets meer vernietigd wordt (of alles dan blijvend bewaard moet worden, is nog een andere vraag). Ik ben er persoonlijk van overtuigd dat er geen sprake was van kwade wil. Maar de antwoorden op de parlementaire vragen zijn te genuanceerd en te voorgekauwd.

Het wantrouwen te groot. En de sociale media de uitlaatklep. Particratie is een nachtmerrie. Maar technocratie ook. De uitdaging voor de volgende jaren en decennia is dus een overheid die niet alleen goed functioneert, maar ook verantwoording kan blijven afleggen. Aan en voor de burger.

IMPORTANT

Waarom lid van de VVBAD worden?

  • Deel zijn van het netwerk van experten en collega's
  • Mee de belangen van de informatiesector behartigen
  • Korting krijgen op de activiteiten van de VVBAD
  • Toegang krijgen tot vakinformatie
  • Participeren in de verenigingsbesturen
Word lid

VVBAD maakt gebruik van cookies om uw gebruikservaring te optimaliseren. Door deze te accepteren of door gebruik te blijven maken van deze website, gaat u akkoord met het plaatsen van deze cookies. Wil u meer weten over cookies, of uw cookie-instellingen voor deze website aanpassen? Bekijk dan hier de voorwaarden.

© Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie vzw
Statiestraat 179 | B-2600 Berchem (Antwerpen)
Tel: (+32) 03 281 44 57 | email: vvbad@vvbad.be