Nota bene

META Nummer 2019/5

Nota bene

Geschreven door Geert Leloup
Gepubliceerd op 16.06.2019

Hoe meer tijd je doorbrengt over de grens, hoe meer oog je krijgt voor subtiele, maar toch fundamentele verschillen. Pas na enkele maanden valt mijn frank — in Nederland het kwartje — dat ook achter selectielijsten heel andere wereldbeelden schuil gaan. Dat is best verrassend, want een selectielijst is eenvoudigweg een overzicht van archiefbescheiden met aanduiding van wat op termijn vernietigd wordt, dan wel naar een archiefbewaarplaats overgebracht wordt.

De Nederlandse wetgever bepaalt dat een organisatie verplicht is om een selectielijst te ontwerpen. Elke overheidsinstantie kan daarbij rekenen op begeleiding van het Nationaal Archief. Ook de burger kan reageren of zelfs beroep aantekenen. Maar dit ogenschijnlijk harmonieus poldermodel is in de praktijk een complex, tijdrovend en soms log proces, zonder duidelijke taakverdeling. De Belgische wet getuigt van een meer hiërarchische visie. De selectielijst wordt opgesteld door het Rijksarchief: de archiefstelling neemt dus het voortouw en laat het eigen (collectie)belang primeren. De Belgische burger — bestaat die wel? — wordt op geen enkel moment betrokken. Voordeel is wel dat een ervaren archivaris aan hoog tempo selectielijsten kan produceren.

Ook de aanpak verschilt dag en nacht. Het Nederlands archiefbestel beschikt over een heldere doelstelling en een geavanceerde methodiek op basis van abstracte handelingen of processen. Nadeel is dat selectielijsten — ook voor ingewijden — moeilijk leesbaar en toepasbaar zijn. De Belgische aanpak mist methodologische onderbouwing en is beperkt tot de beschrijving van concrete archiefreeksen, maar selectielijsten zijn daardoor veel laagdrempeliger in gebruik. Niet perfect, maar goed is goed genoeg.

Tot slot zijn er de verschillen bij de toepassing. De status van Nederlandse, bij ministerieel besluit vastgestelde lijsten laat amper afwijkingen toe: zo mag je enkel uitzonderen van vernietigen, niet uitzonderen van bewaren. Regels zijn regels! De Belgische wetgever laat wel toe om ad hoc selectiebeslissingen te nemen. Regels zijn er om van af te (kunnen) wijken, zolang je het maar kunt verantwoorden.

Vanzelfsprekend mag je concepten niet zomaar over de grenzen heen knippen en plakken. Maar zou een combinatie van Nederlandse methodiek en Belgische pragmatiek niet mooi zijn?

 

Waarom lid van de VVBAD worden?

  • Deel zijn van het netwerk van experten en collega's
  • Mee de belangen van de informatiesector behartigen
  • Korting krijgen op de activiteiten van de VVBAD
  • Toegang krijgen tot vakinformatie
  • Participeren in de verenigingsbesturen
Word lid

VVBAD maakt gebruik van cookies om uw gebruikservaring te optimaliseren. Door deze te accepteren of door gebruik te blijven maken van deze website, gaat u akkoord met het plaatsen van deze cookies. Wil u meer weten over cookies, of uw cookie-instellingen voor deze website aanpassen? Bekijk dan hier de voorwaarden.

© Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie vzw
Statiestraat 179 | B-2600 Berchem (Antwerpen)
Tel: (+32) 03 281 44 57 | email: vvbad@vvbad.be