Een vernieuwde huisvesting voor Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis

Het is nu al drie decennia geleden dat Amsab-ISG, toen nog A.M.S.A.B., zijn intrek nam in de Bagattenstraat 174. Het statige herenhuis, oorspronkelijk een groothandel in behangpapier, met links het woonhuis en rechts het handelsgedeelte, was voordien grondig vertimmerd door de redactie van De Morgen. Het gebouw werd gedeeltelijk in zijn oorspronkelijke staat hersteld en aangepast aan het torsen van tonnen papieren en het herbergen van een snel gegroeide equipe medewerkers. Uitgerust met een comfortabele leeszaal en een kleine, maar best aardige museumruimte in de kelder.

Niets liet toen vermoeden dat de depotruimte binnen de kortste keren te klein zou zijn. Nieuwe depots werden achtereenvolgens in gebruik genomen in de Pijndersstraat, Abrahamstraat en sinds een paar jaar ook aan de Industrieweg in Wondelgem. De acute nood aan depotruimte is daardoor tenminste voor enkele jaren bedwongen. De zetel in de Bagattenstraat maakte echter op veel bezoekers een uitgeleefde indruk. Dertig jaar intensief gebruik, gesjouw en gestouw met archieven had zijn sporen nagelaten. Zonder dat de dagelijkse gebruikers er erg in hadden belichaamde het gebouw perfect het cliché van het stoffig archief. Bovendien beantwoordde de infrastructuur helemaal niet meer aan de hedendaagse toegankelijkheidsnormen. Voor rolstoelgebruikers leek Amsab-ISG meer op een oninneembare vesting dan op een voor iedereen toegankelijk en open cultureel archief.

Tijd dus voor een grondige verbouwing. Met als eerste doel een verbeterde toegankelijkheid en een verhoogd werkcomfort voor bezoekers en medewerkers. Monumentenzorg stond erop dat de voorgevel in zijn oorspronkelijk staat bewaard werd, bijgevolg situeren de grootste veranderingen zich aan de achterkant van het gebouw. Uitnodigend glaswerk en licht moet de bezoekers meteen naar de nieuwe publieksruimten aan de achterzijde leiden.

De oude, industrieel aandoende bakstenen zijgevel werd afgebroken om plaats te maken voor een drie verdiepingen hoge glazen wand. Daarachter, op een tussenverdieping, de nieuwe leeszaal. Op het gelijkvloers een multifunctionele ruimte, die plaats biedt voor kleine tentoonstellingen, voor lezingen of workshops. Een plaats ook voor informele vergaderingen of ontmoetingen, gelegenheid voor een koffiepauze, met enkele lopende tijdschriften binnen handbereik, zonder de formele procedures van de ‘echte’ leeszaal. De glazen gevel biedt zicht op de verruimde binnentuin die nu ook toegankelijk is langs de kant van de Backstay. Licht, ruimte, openheid (het lijkt voorwaar een oud adagio van socialistische bouwheren) geven de nieuwe architectuur de uitstraling die past bij het beleid van openheid, toegankelijkheid en dienstbaarheid dat Amsab-ISG al jaren huldigt.

Datum: 
juni 2017
Auteurs: 
Hendrik Ollivier
META magazine: