Over hogeschoolbibliotheken

Over hogeschoolbibliotheken

Hogeschoolbibliotheken kenden de laatste decennia enkele grote omwentelingen, aangestuurd door decreten van de Vlaamse overheid. De aanzet tot een grondige reorganisatie werd gegeven met het decreet van 13 juli 1994 betreffende de hogescholen in de Vlaamse Gemeenschap. Van de toenmalige 165 ‘hogere instituten’ bleven na een eerste fusiegolf nog 22 hogescholen over. Hun opdrachten zijn, naast onderwijs, ook wetenschappelijk onderzoek, maatschappelijke dienstverlening en
beoefening van de kunsten. De meeste hogeschoolcampussen kenden een eigen bibliotheek, die het onderwijs en haar maatschappelijke opdrachten ondersteunde.

Een volgende omwenteling werd ingeleid door de Bolognaverklaring van 1999, waarbij de Europese ministers van Onderwijs een nieuwe structuur met meer transparantie beoogden in te voeren. Doel was het vereenvoudigen van wederzijdse erkenning van diploma’s en uitwisseling van studenten. Deze verklaring werd in het Vlaamse hoger onderwijs vertaald in het “Decreet betreffende de herstructurering van het hoger onderwijs in Vlaanderen” van 4 april 2003, het zogenaamde “Structuurdecreet”.

Dit decreet voerde vanaf academiejaar 2004-2005 een nieuwe tweeledige structuur in, bestaande uit bacheloropleidingen van minimaal 180 studiepunten (stu-
dieduur van 3 voltijdse academiejaren) en masteropleidingen van minimaal 60 studiepunten (studieduur 1 voltijds academiejaar). Daarbij werd een onderscheid gemaakt tussen professionele en academische bacheloropleidingen. Professionele bacheloropleidingen werden door hogescholen ingericht. Academische bacheloropleidingen en masteropleidingen werden zowel door hogescholen als universiteiten ingericht.


Een volgende grote stap werd gezet met het Integratiedecreet, of het “Decreet betreffende de integratie van de academische hogeschoolopleidingen in de universi-
teit” van 13 juli 2012. Dit decreet zorgt vanaf bij het begin van academiejaar 2013-2014 voor een nieuwe grote omwenteling in het hoger onderwijslandschap van
Vlaanderen waarbij alle academische opleidingen van de hogescholen volledig naar de universiteiten worden overgeheveld. Het betekent een transfer van vele tienduizenden studenten, met grote impact voor de documentaire ondersteuning in de onderwijsinstellingen. Het leidt ook opnieuw tot een nieuwe consolidatiegolf onder de hogescholen.

Van de 22 hogescholen blijven er vandaag de dag 16 over. Deze maatregel had een grote impact op de aanwezigheid van de hogeschoolbibliotheek en de inhoud van haar collecties. Sommige bibliotheken werden opgedoekt. Daarnaast werden sommige (deel)collecties overgedragen aan academische/wetenschappelijke
bibliotheken.

Voor de personeelskaders binnen de hogescholen voorziet het decreet van 1994 de mogelijkheid om een mandaat in te voeren van onbepaalde duur voor de functie van bibliothecaris, binnen het statuut van onderwijzend personeel of van administratief en technisch personeel. De verdere invulling van de personeelskaders in de hogeschoolbibliotheken wordt niet decretaal bepaald, maar behoort tot de verantwoordelijkheid van het hogeschoolbestuur. In de praktijk merken we echter dat er amper collega’s met dit officiële mandaat van bibliothecaris aan de slag zijn.

De Bolognaverklaring en de daarmee gepaard gaande invoering van een bachelor-masterstructuur (structuurdecreet van 4 april 2003), leidde tot op vandaag tot samenwerking tussen hogescholen en universiteiten. Dat kreeg concreet gestalte in vijf associaties: de Associatie Universiteit-Hogescholen Limburg, de Associatie KU Leuven, de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen, de Associatie Universiteit Gent en de Universitaire Associatie Brussel.

Een laatste noemenswaardige ontwikkeling is de inkanteling van de HBO5-opleidingen in het academiejaar 2019-2020. Tot 2019 werden deze opleidingen aangeboden door de CVO’s (Centra voor Volwassenenonderwijs), vaak in samenwerking met hogescholen. In het academiejaar 2019-2020 werden de opleidingen omgedoopt tot graduaatsopleidingen. Die naamsverandering ging gepaard met een inkanteling in (overgang naar) de hogescholen. Op die manier zouden de opleidingen nog beter dan voorheen aansluiten bij de andere niveaus binnen het hoger onderwijs.

De impact op de bibliotheken is voorlopig nog niet geheel duidelijk. Soms komen collecties en personeel van de CVO’s mee naar de hogeschool. In andere gevallen hadden de opleidingen geen eigen bibliotheek, maar zouden ze wel gebruik kunnen maken van de campusbibliotheek waar de opleidingen actief zullen zijn. Intens overleg tussen de verschillende opleidingen, onderwijzend personeel, studenten en administratief personeel is de sleutel tot campusbibliotheken en leercentra die tegemoetkomen aan de noden van zowel professionele- als graduaatsopleidingen.

Waarom lid van de VVBAD worden?

  • Deel zijn van het netwerk van experten en collega's
  • Mee de belangen van de informatiesector behartigen
  • Korting krijgen op de activiteiten van de VVBAD
  • Toegang krijgen tot vakinformatie
  • Participeren in de verenigingsbesturen
Word lid

VVBAD maakt gebruik van cookies om uw gebruikservaring te optimaliseren. Door deze te accepteren of door gebruik te blijven maken van deze website, gaat u akkoord met het plaatsen van deze cookies. Wil u meer weten over cookies, of uw cookie-instellingen voor deze website aanpassen? Bekijk dan hier de voorwaarden.

© Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie vzw
Statiestraat 179 | B-2600 Berchem (Antwerpen)
Tel: (+32) 03 281 44 57 | email: vvbad@vvbad.be