Deze publicatie bespreekt de huidige trends inzake competentieontwikkeling in organisaties en toetst deze aan de ontwikkelingen in de bibliotheek- en informatiesector in Vlaanderen en daarbuiten. Daarnaast wordt competentieontwikkeling geplaatst in het bredere kader van de lerende organisatie. Het artikel is gebaseerd op literatuur en de resultaten van een enquête bij leidinggevenden in de bibliotheek- archief- en documentatiesector in Vlaanderen in 2008. De enquête bevestigt dat bibliotheken en documentatiecentra die competentiemanagement toepassen meer investeren in de ontwikkeling van hun medewerkers. Als nieuwe trends in competentieontwikkeling worden in de literatuur genoemd: meer aandacht voor aanvullende processen bij training en opleiding, individualisering en zelfstudie, kennisdoorstroming en informeel leren. Verschillende ontwikkelingen in de bibliotheek- en informatiesector sluiten hierbij aan. Anderzijds lijkt de aandacht voor het leer- en opleidingsaanbod op de werkplek nog beperkt.
Dit artikel becommentarieert het belang en de toepassing van competentiemanagement in bibliotheken, archieven en documentatiecentra aan de hand van literatuuronderzoek en een enquête bij leidinggevenden in de sector. Hierbij wordt ingezoomd op het domein van werving en selectie. De enquête leert dat het competentiedenken in het HR-beleid ingang vond bij een kleine helft van de bevraagde informatiediensten. In de informatiedienstverlening winnen communicatieve en sociale vaardigheden sterk aan belang, enerzijds als gevolg van een meer competentiegericht personeelsbeleid, anderzijds door de veranderende taken van informatieprofessionals.<br />
In maart 2008 organiseerde de werkgroep Competenties van VVBAD, in samenwerking met VOWB, VCOB en BVD, een enquête bij personeelsverantwoordelijken van bibliotheek-, archief- en documentatiediensten. Die moest inzicht geven in de evolutie van de tewerkstelling en de personeelsbehoeften en nagaan in hoeverre de sector bekend is en al werkt met competentiemanagement. Dit artikel gaat op zoek naar het profiel van de tewerkstelling in de BAD-sector. In een tweede artikel wordt nader ingegaan op competentiemanagement in de sector.
Om meer aansluiting te vinden met de Vlaamse en Europese evoluties in het competentie­gerichte denken heeft de SERV een nieuw format voor het opstellen van beroepscompetentieprofielen ontwikkeld. Er wordt, kort gezegd, overgeschakeld van taakbeschrijvingen naar competentiebeschrijvingen. Het nieuwe format zal ook het ontwikkelwerk voor de standaarden – die de sociale partners sinds 2005 opstellen in het kader van de ervaringsbewijzen – versnellen. Standaarden bevatten ook competenties en zijn een selectie uit het beroepscompetentie­profiel (BCP).
Een van de opdrachten van de SERV, het overleg- en adviesorgaan van de Vlaamse sociale partners, is het uitwerken van beroeps(competentie)profielen, beroepsstructuren en -standaarden, en dit in nauw overleg met die partners en vertegenwoordigers van de verschillende beroepssectoren. De profielen, structuren en standaarden helpen de beroepen in kaart te brengen, inhoudelijk af te bakenen en te omschrijven welke kennis en kunde nodig zijn om een bepaald beroep naar behoren te kunnen uitoefenen.<br /><br />Sinds 1997 kwijt de SERV zich van deze taak. Een beroepsprofiel omvat een contextualiserende inleiding die het beroep helpt te situeren, een overzicht van de taken – samengenomen in takenclusters –, gekoppeld aan de daarvoor noodzakelijke competenties, een lijst van sleutelvaardigheden, de doorgroeimogelijkheden, de te verwachten ontwikkelingen binnen het werkveld die repercussies kunnen hebben voor de taakinhoud, bestaande knelpunten en – als afsluiter – een samenvattende technische steekkaart, de beroepsfiche. Inspelend op een tendens in binnen- en buitenland, waarbij steeds meer rekening gehouden wordt met de competenties van werknemers, herzag de SERV zijn aanpak en methode voor het opmaken van de beroepsprofielen 1. Een nieuw format werd geïntroduceerd dat enerzijds een vlotte integratie van het competentiegerichte denken mogelijk moest maken (waarbij voortaan meer oog en aandacht gaan naar de specifieke competenties die nodig zijn om de in de beroepsprofielen opgesomde taken uit te voeren) en anderzijds het ontwikkelen van standaarden moest vergemakkelijken. De eerste beroepsprofielen nieuwe stijl – de beroeps(competentie)profielen – werden begin 2007 afgewerkt 2.<br /><br />