Vlaanderen telt pakweg 65 museumbibliotheken. Een museumbibliotheek verzamelt, bewaart en ontsluit gedrukte en elektronische informatie ter ondersteuning van de algemene werking van het museum. Deze opdracht zit vervat in de basisfuncties waaraan een museum moet voldoen volgens de Unesco en de International Council of Museums (ICOM) en zoals die worden erkend door het Erfgoeddecreet van de Vlaamse Gemeenschap. Een museumbibliotheek ondersteunt het onderzoek naar en het toegankelijk maken van roerend en immaterieel erfgoed.
Deze gespecialiseerde bibliotheek vormt een onderdeel van een museale instelling met een overkoepelende opdracht. Dat bepaalt sterk haar collectie en dienstverlening.
In eerste instantie is een museumbibliotheek bedoeld voor onderzoek en documentatie over de museumcollectie en ter ondersteuning van de museumwerking. Er wordt informatie ter beschikking gesteld voor de opbouw van tijdelijke en vaste tentoonstellingen, de aankoop en uitbreiding van de museumcollectie, de documentatie en het wetenschappelijk onderzoek van de vaste collectie, de conservatie en restauratie van de verzamelingen, de publiekswerking en de promotie.
Omwille van het vaak unieke collectieprofiel van deze wetenschappelijke collecties wordtv de dienstverlening dikwijls uitgebreid naar externe gebruikers in onderzoek en onderwijs.
Museumbibliotheken variëren sterk in grootte. Kleinere en/of beginnende musea hebben doorgaans enkel een wetenschappelijke handbibliotheek. Vaak groeit hieruit ook een archief, documentatiecentrum en/of een collectie visuele materialen. Bij grotere instellingen ontwikkelt dit geheel zich steeds vaker tot een informatiecentrum.
Automatisering en digitalisering stuwen de professionalisering van de museumbibliotheken in Vlaanderen vooruit. Dit uit zich in een toenemende aanwezigheid van hun digitale catalogi en collecties op het internet.
Een aanzienlijk deel van de museale (kunst)bibliotheken maakt deel uit van het Overleg Kunstbibliotheken Vlaanderen (OKBV), een intersectorale commissie van de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie (VVBAD). Verdere stakeholders zijn o.a. ICOM Vlaanderen (vroeger de Vlaamse Museumvereniging; VMV), FARO. Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed, Packed, de International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA), Overleg KunstBibliotheken Nederland (OKBN) en de Art Libraries Society (ARLIS) en Europeana.