Vragen van de VVBAD aan de regering

Een vergelijking met wat de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen (VVBAD vzw) in een Memorandum aan de politieke partijen en regering naar aanleiding van de Vlaamse verkiezingen in 2009 (na te lezen in ‘Bibliotheek- & Archiefgids' 84 (2008) nr. 6) vroeg, is betekenisvol. De VVBAD vroeg een sluitend informatienetwerk, vrij toegankelijk voor de burger; de opname van informatievaardigheden in de eindtermen van het onderwijs waarbij de rol van de bibliotheken helder tot uiting komt; een digitale bibliotheek voor Vlaanderen; een beleid inzake preservering, conservering en digitalisering; kwaliteitsvolle opleidingen voor de bibliotheek-, archief- en documentatiesectoren; investeringen in kwaliteit: de uitbouw van de sector van de erfgoedbibliotheken, een decretaal depot voor ‘Flandrica', een gecoördineerd depotbeleid, kwaliteitsstandaarden, onderzoeken naar de effecten van het decreet op het lokaal cultuurbeleid, naar de personeelsformaties in openbare bibliotheken en naar de impact van de subsidiewijziging voor openbare bibliotheken, en een decretale regeling voor publiekrechtelijke archiefinstellingen.

Een goed begin

Hoofdstuk III, ‘Inzetten op een warme samenleving' van het akkoord begint goed: "Cultuurbeleid (...) geeft vorm en inhoud aan de gemeenschap en aan het individu. In 2020 kan de levenskwaliteit in Vlaanderen alleen maar aan de top staan als we er ook in slagen de participatie (...) aanzienlijk te verhogen".

In Paragraaf 2, Cultuur, Jeugd en Sport van dit hoofdstuk wordt bevestigd dat de sectorale subsidiestromen voor het lokaal cultuurbeleid blijven bestaan (zoals ook voor jeugd en sport). Op lokaal vlak wil men vooral gemeenschapsvorming stimuleren. Culturele verenigingen moeten cultuureducatie aanbieden. Daarnaast is er sprake van een sturing op prioritaire doelstellingen en minder op instellingen. Wellicht betekent dit dat de VVBAD-vraag om werk te maken van kwaliteitsstandaarden voor openbare bibliotheken en archieven opnieuw tot niets zal leiden.

Er komt een meerjarenplan voor de culturele infrastructuur en een systeem van cofinanciering naar analogie met het sportinfrastructuurfonds. De Waalse Krook, de nieuwe bibliotheek in Gent, wordt nominatief vermeld onder de voorziene investeringen (naast het KMSKA en de Koningin Elisabethzaal).

In het regeerakkoord gaat er veel aandacht uit naar erfgoed : "we willen een inhaalbeweging voor het behoud, het bewaren en het ontsluiten van het cultureel erfgoed (...) we zoeken oplossingen voor het probleem van digitale bewaring, archivering en ontsluiting". De oprichting van een Vlaams instituut voor de archivering en ontsluiting van het audiovisueel erfgoed in Vlaanderen, een instituut dat opgericht zal worden in nauw overleg met de mediasector, de archief- en erfgoedorganisaties, wordt in het vooruitzicht gesteld.

Het begrip informatievaardigheden komt niet in de akkoordtekst voor. De nadruk die gelegd wordt op ‘de lerende Vlaming', ‘levenslang leren' (Hoofdstuk 2, Doorbraak 1) en verder op het gebruik van informatie- en communicatietechnologie lijkt wel mogelijkheden te bieden om informatievaardigheden in de eindtermen van het onderwijs op te nemen.

Digitale Vlaamse bibliotheek?

Er is ook een inhaalbeweging voorzien op het vlak van digitalisering van documenten en de realisatie van een publieke digitale ruimte (Hoofdstuk 2, Doorbraak 3, Paragraaf 8). Toegevoegd wordt dat het om een ‘beleidsdomeinoverschrijdend' onderwerp gaat waar naast wetenschap en onderwijs, ook media en cultuur bij betrokken zullen zijn. Hier dus toch een aanzet naar een digitale bibliotheek in Vlaanderen? De gemeentelijke sectorale beleidsplannen worden vervangen door legislatuurplannen, wat tot planlastvermindering moet leiden (Hoofdstuk 4, Paragraaf 4).

In juli 2009 heeft de Strategische Adviesraad voor Cultuur (SARC) zich gebogen over een voorontwerp van publiekrechtelijk archiefdecreet. Het is wellicht de bedoeling om deze tekst opnieuw in te dienen al staat dit niet uitdrukkelijk in het regeerakkoord vermeld. Er wordt wel in hoofdstuk 4, 2/a gesproken over de oprichting van een Vlaamse Archief Instituut in samenwerking met de mediasector, binnenlands bestuur en bestuurszaken; cultuur wordt hier - zeer merkwaardig - niet vermeld.

Een mogelijke herziening van het decreet op het lokale cultuurbeleid, het participatiedecreet of het erfgoeddecreet is niet weerhouden, evenals nog andere door de VVBAD geformuleerde wensen. Hopelijk wordt dit alles wel opgevist in de beleidsnota's Cultuur, Onderwijs of Bestuurszaken die grondiger en gedetailleerder zullen uittekenen wat men in de komende vijf jaar allemaal heel concreet wil realiseren.

Johan Vannieuwenhuyse, voorzitter VVBAD

Geert Puype, lid Raad van Bestuur VVBAD