VVBAD

De Translation Guidelines van het ICA Committee on Descriptive Standards vragen om een heel letterlijke vertaling, zowel naar de inhoud als naar de vorm. De vertalers hebben dit ter harte genomen maar hebben geprobeerd om de vertaling wel 'leesbaar' te maken.

Waar de Engelse tekst vaste grammaticale constructies gebruikte om het normerende karakter tot uiting te brengen, is dat in de Nederlandse versie overgenomen. Zo wordt bijvoorbeeld de Engels constructie om alle Rules met een infinitief te beginnen in het Nederlands overgenomen.

De vertalers hebben gestreefd naar eenvormige vertalingen van dezelfde term in heel de tekst. Daartoe werd een lijst van termen met vaste vertalingen gehanteerd. Bij correctie moet men erop letten dat voorgestelde alternatieve vertalingen van toepassing zijn op alle plaatsen waar de term in kwestie voorkomt.

Voorbeelden van de hier bedoelde vaste vertalingen zijn 'indien van toepassing' (as appropriate), 'organisatie' (corporate body), 'geven' (give), 'vaststellen, identificeren' (identify), 'aangeven, vermelden' (indicate), 'beheren' (maintain), 'provide' (verschaffen), 'record' (vastleggen), 'meeting' (bijeenkomst), 'represent' (voorstellen)... De vaktermen die voorkomen in de 'Verklarende lijst van termen gebruikt in de algemene regels' of verwijzen naar de Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen hebben in deze context natuurlijk een ander statuut. Uiteraard is ervoor gezorgd dat hun vertaling door de hele tekst heen eenvormig blijft. Een andere of licht gewijzigde vertaling van deze termen raakt echter vaak rechtstreeks aan de betekenis die men aan de Engelstalige ISAAR(CPF) tekst verbindt, en zal telkens grondig moeten worden geargumenteerd.

Er is gestreefd naar een 'zuivere vertaling'. De eis van een letterlijke vertaling laat niet toe om aan de tekst commentaar toe te voegen ter verduidelijking of om de internationale regels meer in overeenstemming te brengen met de nationale of lokale gebruiken. Wel wordt commentaar verzameld met het oog op een latere bundeling ervan.

De vertaling steunt zwaar op de archiefterminologie. Het verschijnen van de Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen werd beschouwd als een opportuniteit om de vertaalde tekst zo dicht mogelijk te laten aansluiten bij de Nederlandse en Vlaamse praktijk. Wanneer voor de vertaling van Engelse vaktermen verschillende keuzes voorlagen, kreeg een term uit de Vlaams-Nederlandse archiefterminologie de voorkeur.

Bij het vertalen van de gebied- en veldnamen zelf is ernaar gestreefd om bruikbare labels te creëren: korte en toch duidelijke termen die kunnen gebruikt worden voor de benoeming van velden tijdens de presentatie van de gegevens in gedrukte vorm of op schermformaat.

Nuttige hulpmiddelen waren:

• anderstalige versies van ISAAR(CPF);
• ISAD(G);
• Lexicon van Nederlandse archieftermen, 's-Gravenhage, 1983;
• Peter Walne (ed.), Dictionary of archival terminology/Dictionnaire de terminologie archivistique; English and French. With equivalents in Dutch, German, Italian, Russian and Spanish. 2nd rev. edition, K.G. Saur, 1988 (ICA Handbooks Series, 7);
• Herman Coppens, Archiefterminologie. Archieftermen voor gebruik in het Rijksarchief, Brussel, 1990;
• Peter Horsman, "Engelstalige archieftermen in het Nederlands verklaard", in Toegang. Ontwikkelingen in de ontsluiting van archieven, reds. Theo Thomassen, Bert Looper, Jaap Kloosterman (Stichting Archiefpublicaties, Jaarboek 2001), 259-267 (verbeterde en aangevulde heruitgave van de vroeger verschenen gelijkaardige lijst in Naar een nieuw paradigma in de archivistiek, reds. P.J. Horsman, F.C.J. Ketelaar, T.H.P.M. Thomassen (Stichting Archiefpublicaties, Jaarboek 1999), 231-242);
• A.J.M. den Teuling, Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen, 's-Gravenhage, 2003.