Wie af en toe overvallen wordt door de vraag of bibliotheken nog een toekomst hebben, kan door het lezen van What’s Mine Is Yours : how collaborative consumption is changing the way we live een positieve kijk op de toekomst krijgen. Als je de Amerikaanse auteurs en onderzoekers Rachel Botsman en Roo Rogers mag geloven, leven we midden in een revolutie. Een revolutie waarin een ik-cultuur van overconsumptie door de Millennials of de Generation Y omgekeerd wordt naar een wij-cultuur waarbij het ‘bezitten’ ondergeschikt is aan het ‘beleven’, en waar ‘toegang’ het wint van ‘bezit’.
Het boek start met een opsomming van enkele effecten van overconsumptie, met onder andere een verwijzing naar deze uitspraak van Viktor Papanek
“There are approximately 50 million power drills (red. boormachines) in American homes. The average power drill is used for no more than 13 minutes in its entire lifetime. This doesn’t make a lot of sense when – as renowned designer Victor Papanek declared – it’s the hole you need, not the drill.”
Collaborative Consumption staat voor de trend waarbij traditionele modellen zoals delen, lenen, huren, ruilen, schenken, … via het web een nieuw leven krijgen op een grotere schaal. In het boek worden drie verschillende uitingen van Collaborative Consumption uiteengezet:
- Product Service Systems
“We don’t want the CD, we want the music it plays”. Bibliotheken worden genoemd als voorbeeld van één van de oudste vormen van Product Service Systems. Netflix wordt beschreven als voorbeeld van hoe een tradtioneel bibliotheek-model vertaald kan worden naar een online omgeving. - Redistribution Markets
De 2e hands- en herverdeelmarkten zijn succesvol met eBay als bekend voorbeeld van hoe producten via het web verschillende levens krijgen. - Collaborative Lifestyles
Een gezamenlijke levensstijl waarbij fysieke ruimte, ervaring, talent, tijd, … verhandeld of gedeeld wordt: social-lending, social renting, time-banks, co-working-plekken, couch-surfing, tuin-delen, auto-delen, …
Het peer-to-peer verhandelen kent een groot succes bij deze drie uitingen van Collaborative Consumption. Meer dan in merken wordt vertrouwen gezocht in wat andere individuen zeggen of aanbieden. Oude instinctieve ideeën en handelswijzen worden gekoppeld aan nieuwe technologieën.
Het laatste hoofdstuk beschrijft hoe product- & servicedesigners op deze evoluties kunnen inspelen. Richtlijnen voor het succesvol bouwen van collaborative consumption-omgevingen zijn: extreem user gedreven, voorzien van gedistribueerde toegang met verschillende participatie-niveaus, voortdurende vernieuwing van de interface, structuur aanbrengen door sociale connecties.
Waarom zou ju nu bij het lezen van dit boek positiever worden over de toekomst van bibliotheken? Enkele losse bedenkingen:
- Bibliotheken verschaffen toegang tot muziek, literatuur, informatie, film,
- Bibliotheken voorzien naast producten in diensten en ervaringen,
- Bibliotheken hebben een netwerk van leden “You are what you join”
- Bibliotheken geven verschillende levens aan een product
- Bibliotheken voorzien in ruimte waar mensen kunnen samenkomen om te lezen, muziek te beluisteren, op internet te surfen, om te werken of te studeren, … een ‘Third place’
De trend om samen te studeren is in vele bibliotheken al merkbaar. In het boek wordt dit aangestipt als het begin van een revolutie waar mensen massaal op zoek gaan naar een third place.
Een goede vertaling van offline bibliotheekdiensten naar een online webomgeving is een belangrijk uitdaging voor de toekomst. Het Design Thinking-proces “define, research, ideate, prototype, choose, implement, and learn” bestaat maar als het herhaald wordt. Het boek en de bijhorende website (http://collaborativeconsumption.com) zijn een aanrader voor iedereen die nadenkt over hoe je als bedrijf, organisatie of netwerk kunt inspelen op de trend van collaborative consumption.
