Manieren van ordenen. Over het verzamelen van boeken en de ‘problemen’ die ermee gepaard gaan.

Deel 3 uit Jan Van Herreweghe's cyclus Het menselijk tekort bij een teveel aan papier (zie deel 1, Zot van boeken. Over boekengekte als levensdrang en deel 2, Het syndroom van Spitzweg. Mijn leven als boekenwurm, zie ook de recensie in Bibliotheek- & archiefgids 1 van 2010) breekt enigszins met de opzet in de eerder verschenen volumes. Het concept van brieven aan een vriend, dat Van Herreweghe de kans gaf in alle vrijheid uit te weiden over zijn stokpaardjes, wordt hier losgelaten voor een meer analytische en iets ernstiger benadering. Die is ook niet langer alleen toegespitst op de private bibliotheken van verzamelaars en bibliofielen. Zo wordt het thema van ordening, plaatsings- en classificeringssystemen in de openbare bibliotheken behandeld door de verschillende in het verleden of tegenwoordig gehanteerde systemen te bespreken. Dan gaat het in concreto onder andere over Dewey's UDC, over SISO, ZIZO en de zogenaamde Dreigeteilte Bibliothek. Ook schetst Van Herreweghe de soms vreemde ordeningssystemen die door andere collectioneurs, reële en virtuele (romanpersonages), werden of worden toegepast.

Het eerste hoofdstuk(je) heeft als treffende titel ‘Boeken bepalen het lot van mensen' en gaat zoals de titel ook aangeeft over de bepalende invloed die boeken hebben op het leven. Dat kan extreme gevolgen hebben zoals moord en, in het geval van de auteur, een levenslange verslaving. Daarna volgt een boeiende historische, psychologische, sociologische en antropologische analyse van de begrippen ‘verzamelen' en ‘verzamelaar' in ‘De verzameldrang of het ontstaan van de boekenjacht'. Deze uiteenzetting is zoals vanouds doorspekt met allerhande interessante citaten. In de volgende hoofdstukken en -stukjes gaat Van Herreweghe in op het ordenen en klasseren van boeken. De titels spreken voor zich: ‘De chaos verhelpen en oases creëren', ‘Alle eenheid is het resultaat van een ordening' en ‘Orde leidt tot God en tot het World Wide Web'. In dat laatste deeltje wordt onder meer aandacht geschonken aan de Gentse bibliothecaris Fernand Vander Haeghen en zijn collectie Vliegende Bladen en uiteraard aan de grondleggers van het Mundaneum, Paul Otlet en Henri La Fontaine. In een resumerend hoofdstuk getiteld ‘Eenheid in verscheidenheid of de verstilde reis van geordende indrukken' schetst de auteur de factoren die het boek bedreigen in zijn aangename anekdotische stijl, ondertussen gretig citerend uit de schrijfsels van diverse auteurs. Conclusie is dat de mens ondanks alle andere bedreigende factoren de ergste vijand van het boek is. Afsluiten doet Van Herreweghe met een uiterst vermakelijk boekenlied/boekengedicht (Zot van boeken) waarin menig bibliofiel zich zal herkennen.

Al bij al prefereer ik Van Herreweghe wanneer hij het over de eigenaardigheden en excentriciteiten van bepaalde verzamelaars, bibliofielen en bibliomanen heeft, wat reeds uitvoerig in de vorige deeltjes van zijn cyclus aan bod kwam. Immers, net zoals mijn lotgenoten voel ik me dan minder een buitenbeentje, hoewel de auteur vermoedelijk terecht stelt dat verzamelaars op een of andere manier allemaal een beetje gek zijn.