VVBAD

De Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen vzw, kortweg VVBAD, is de beroepsvereniging van bibliothecarissen, archivarissen en documentalisten in Vlaanderen. Zij verenigt 1200 leden, zowel instellingen als personen. De VVBAD behartigt de belangen van de sector en streeft naar deskundigheidsbevordering. Van de Vlaamse overheid kreeg de VVBAD de opdracht om een structureel overleg te organiseren tussen openbare bibliotheken, wetenschappelijke bibliotheken, documentatiediensten en archieven. Vanuit haar opdrachten vraagt de vereniging aan de Vlaamse politieke partijen en mandatarissen dat zij in de komende regeerperiode rekening houden met de uitdagingen en de mogelijkheden van de Vlaamse bibliotheek-, archief- en documentatiesector.

SAMENVATTING

Vrije toegang tot informatie
De VVBAD vraagt dat ‘informatievaardigheden' duidelijk herkenbaar opgenomen worden in de eindtermen van het onderwijs en dat de rol van de bibliotheken hierin helder tot uiting komt.

De VVBAD vraagt een sluitend bibliotheeknetwerk in Vlaanderen, zodat de burger toegang krijgt tot de informatie waar hij nood aan heeft. De VVBAD wil graag meewerken aan een studie die onderzoekt hoe een dergelijk netwerk in de praktijk gerealiseerd kan worden.

De VVBAD vraagt de oprichting van een centraal geautomatiseerd register van publiekrechtelijke archieven aansluitend bij Archiefbank Vlaanderen.

De VVBAD vraagt de ontwikkeling van de digitale bibliotheek in Vlaanderen. Dit houdt in:

• een betaalbare regeling op Vlaams niveau voor de aankoop van digitale informatie in het secundair onderwijs;
• voldoende middelen voor de aanschaf van elektronische informatie in het hoger onderwijs;
• consortia voor de aanschaf van elektronische informatie die openstaan voor alle not-for-profitbibliotheken;
• de realisatie van het principe van gelijke toegang tot wetenschappelijke informatie;
• de ontwikkeling van een Vlaams beleid inzake Open Access;
• de spoedige realisatie van een Digitale Openbare Bibliotheek die haar informatie op een gelijke manier ter beschikking stelt van alle gebruikers in Vlaanderen en die toegang biedt tot de catalogi van Vlaamse openbare bibliotheken;
• digitale informatie die via de bibliotheek op een vergelijkbare manier beschikbaar is van gebruikers als informatie in klassieke vormen;
• voldoende middelen voor de ontwikkeling van de Virtuele Vlaamse Erfgoedbibliotheek die aansluiting vindt bij de Digitale Openbare Bibliotheek;

Een beleid inzake preservering, conservering en digitalisering voor Vlaanderen
De VVBAD vraagt een preserverings- en conserveringsbeleid voor Vlaanderen. Dit beleid koppelt schade-inventarisatie aan gepaste maatregelen.

De VVBAD vraagt middelen voor een intensieve en versnelde digitalisering van collecties en archiefbestanden. Deze digitalisering wordt gekoppeld aan een landelijk conserveringsprogramma.

De VVBAD vraagt een Vlaams beleid rond digitale duurzaamheid. De oprichting van een expertisecentrum en van een Vlaams datacenter zijn de eerste noodzakelijke stappen hiervoor.

Kwaliteitsvolle opleidingen voor de Vlaamse bibliotheek-, archief- en documentatiesector
De VVBAD vraagt de uitbouw van een coherente en kwaliteitsvolle opleidingsstructuur voor de bibliotheek-, archief- en documentatiesector en dit voor alle werkniveaus. Deze houdt gelijke tred met de recente ontwikkelingen in de erfgoedsector, voorziet de opleidingen van voldoende middelen en houdt rekening met de behoefte van de sector aan wetenschappelijk onderzoek. De opleidingsstructuur is afgestemd op de beroepsprofielen van de SERV.

De VVBAD vraagt de uitbouw van opleidingen voor digitale en analoge preservering en conservering.

Verder investeren in kwaliteit
De VVBAD vraagt de verdere uitbouw van de erfgoedbibliotheken tot een volwaardige sector binnen het cultureel-erfgoedbeleid.

De VVBAD dringt aan op een decretaal depot voor Flandrica en in het bijzonder voor online publicaties.

De VVBAD pleit voor een gecoördineerd depotbeleid dat heel Vlaanderen dekt.

De VVBAD vraagt een wetenschappelijke studie naar de effecten van het decreet op het lokaal cultuurbeleid.

De VVBAD vraagt dat de overheid werk maakt van kwaliteitsstandaarden voor openbare bibliotheken.

De VVBAD vraagt een onderzoek naar de personeelsformaties in openbare bibliotheken. Dit moet niet beperkt blijven tot het personeel gesubsidieerd op basis van het decreet lokaal cultuurbeleid, maar moet de totale formatie omvatten.

De VVBAD pleit verder voor de inschaling van alle bibliothecarissen op minimaal het B4-B5-niveau.

De VVBAD vraagt om de impact van de subsidiewijziging van 0,6 euro per inwoner tot 0,15 euro te onderzoeken en zo nodig maatregelen te nemen om discrepanties tussen kleine en grote bibliotheken weg te werken.

De VVBAD vraagt een decretale regeling voor publiekrechtelijke archiefinstellingen. Haar publicatie ‘Naar een publiekrechtelijk-archiefdecreet' kan hiervoor als aanzet dienen.

Aandachtspunten voor de federale en Europese overheid
Rationalisering van de btw-regeling voor cultuur- en informatiedragers.

Geen onaanvaardbare uitbreiding van het auteursrecht ten koste van de gebruiker en het publiek domein.

Geen onaanvaardbare uitbreiding van het leenrecht ten koste van leerlingen, studenten en onderzoekers.

Invoering van een gereglementeerde boekenprijs.

VRIJE TOEGANG TOT INFORMATIE

De toekomst van Vlaanderen ligt in een inclusieve moderne kenniseconomie. Burgers moeten daarom beschikken over de competenties om met informatie om te gaan: ze moeten hun informatiebehoefte onderkennen, geschikte bronnen kunnen opsporen, relevantie informatie erin opzoeken en deze op een correcte manier gebruiken. Deze ‘informatievaardigheden' moeten op een eenduidige manier opgenomen worden in de eindtermen van het onderwijs, zodat alle jongeren op dit vlak een basisopleiding genieten. In het aanleren van deze competenties spelen (school)bibliotheken een onmisbare rol.
De VVBAD vraagt dat ‘informatievaardigheden' duidelijk herkenbaar opgenomen worden in de eindtermen van het onderwijs en dat de rol van de bibliotheken hierin helder tot uiting komt.

Gezien het toenemende belang van levenslang leren, moet de burger ook toegang krijgen tot alle met overheidsmiddelen gefinancierde collecties in Vlaanderen. Zo kan hij beschikken over de informatie waar hij nood aan heeft, bijv. in het kader van een bijscholing. Weloverwogen, centrale afspraken tussen openbare en meer gespecialiseerde bibliotheken moeten garanderen dat de dienstverlening van deze laatste groep aan haar primaire gebruikers niet in het gedrang komt.
De VVBAD vraagt een sluitend bibliotheeknetwerk in Vlaanderen, zodat de burger toegang krijgt tot de informatie waar hij nood aan heeft. De VVBAD wil graag meewerken aan een studie die onderzoekt hoe een dergelijk netwerk in de praktijk gerealiseerd kan worden.

In het licht van een verdere ontsluiting van ons erfgoed en ons collectieve geheugen, is het van wezenlijk belang dat naar analogie met het privaatrechtelijk archief, een centraal geautomatiseerd register van publiekrechtelijke archieven wordt opgericht.
De VVBAD vraagt de oprichting van een centraal geautomatiseerd register van publiekrechtelijke archieven aansluitend bij Archiefbank Vlaanderen.

Toegang tot informatie wordt steeds meer toegang tot digitale informatie. Er is in Vlaanderen nood aan een versnelde uitbouw van de digitale bibliotheek en dit op verschillende niveaus.

Secundair onderwijs
De schoolbibliotheken in het secundair onderwijs kunnen leerlingen enkel vertrouwd maken met de hedendaagse informatiebronnen, als zij zelf beschikken over elektronische informatie in hun collecties. Toegang tot databanken is echter duur. Een regeling op Vlaams niveau is dan ook noodzakelijk.
De VVBAD vraagt een betaalbare regeling op Vlaams niveau voor de aankoop van digitale informatie in het secundair onderwijs.

Hoger onderwijs
De Vlaamse overheid stelde verschillende jaren aanzienlijke middelen ter beschikking van de Vlaamse hogeschool- en universiteitsbibliotheken voor aankoop van en licenties op allerhande databanken, de ‘Elektrongelden'. Die worden nu rechtstreeks aan de moederinstellingen uitgekeerd. De VVBAD rekent erop dat zij door de instellingen voor hetzelfde doel gebruikt zullen worden.
De VVBAD vraagt voldoende middelen voor de aanschaf van elektronische informatie in het hoger onderwijs.

Consortia gevormd in Vlaanderen, moeten openstaan voor alle not-for-profitbibliotheken: openbare bibliotheken en bibliotheken van hogescholen, universiteiten, musea, overheidsinstellingen of andere culturele wetenschappelijke organisaties.
De VVBAD vraagt dat alle not-for-profitbibliotheken toegang krijgen tot de consortia voor de aanschaf van elektronische informatie.

Onderzoekers actief in eenzelfde domein binnen een not-for-profit-omgeving, moeten toegang krijgen tot dezelfde informatie, ongeacht de instelling waar ze werken. Dat is volgens de VVBAD de correcte invulling van het principe van gelijke toegang tot wetenschappelijk informatie.
De VVBAD vraagt dat wetenschappelijke elektronische informatie ter beschikking gesteld wordt volgens het principe van gelijke toegang tot wetenschappelijke informatie.

De Vlaamse overheid moet de ontwikkeling van institutionele repositories in ‘Open Access' stimuleren. Dit sluit aan bij het principe van gelijke toegang tot wetenschappelijke informatie. Concreet betekent het dat elke wetenschapper verbonden aan een Vlaamse wetenschappelijke instelling zijn publicaties kan aanbieden in Open Access, die daardoor dan wereldwijd vrij beschikbaar zijn. Op die manier komen de resultaten van door de gemeenschap gefinancierd onderzoek ook ter beschikking van de gemeenschap. De VVBAD verwijst hierbij naar de aanbevelingen van de European University Association (EUA) .
De VVBAD pleit voor de ontwikkeling van een Vlaams beleid inzake Open Access.

Openbare bibliotheken
De nieuwe Vlaamse Centrale Catalogus, ‘Open Vlacc' en de ontwikkeling van provinciale bibliotheeksystemen zijn een pluspunt voor de sector. Maar er is nog altijd nood aan een zoekmachine die de provinciale bibliotheeksystemen overstijgt. Gebruikers zijn niet geholpen met verschillende catalogi waarin zij telkens dezelfde opdracht moeten herhalen. Eén centraal portaal voor de catalogi van provinciale of zelfs lokale bibliotheken, verhoogt de zichtbaarheid en kan zo het aantal bibliotheekgebruikers verhogen. Dit portaal moet uitgroeien tot een volwaardige digitale bibliotheek die de gebruiker toegang biedt tot kwaliteitsvolle informatie, beschikbaar op het internet of via betalende databanken. Dit is bij uitstek een taak voor de opvolger van het Vlaams Centrum voor Openbare Bibliotheken (VCOB ), belast met de uitbouw van de digitale bibliotheek.
VVBAD vraagt de spoedige realisatie van een Digitale Openbare Bibliotheek die haar informatie op een gelijke manier ter beschikking stelt van alle gebruikers in Vlaanderen en die toegang biedt tot de catalogi van Vlaamse openbare bibliotheken.

De digitale bibliotheek is een voortzetting van de klassieke bibliotheek in een digitale omgeving. Handelingen die vanzelfsprekend zijn in het analoge tijdperk, zoals het uitlenen van boeken en muziek, moeten dat ook blijven in het digitale tijdperk. De VVBAD is dan ook verheugd dat het VCOB recent een systeem van digileen voor muziekbestanden lanceerde. Nieuwe digitale producten, zoals games, moeten net zo goed uitgeleend kunnen worden. Het kan niet zijn dat de jongere generaties, de ‘digital natives' benadeeld worden ten overstaan van de oudere die nog hoofdzakelijk gebruikmaken van klassieke materialen.
De VVBAD vraagt dat bibliotheken en archieven de digitale informatie op een vergelijkbare manier ter beschikking kunnen stellen van gebruikers als informatie in klassieke vormen. Dit houdt onder meer de ontwikkeling in van een systeem voor digileen voor muziekbestanden en elektronische boeken en de garantie dat ook nieuwe producten zoals games uitgeleend kunnen worden.

Erfgoedbibliotheken
Wat bewaard wordt, moet ook voldoende toegankelijk zijn voor de gebruiker. De VVBAD ziet de ontwikkeling van een Virtuele Vlaamse Erfgoedbibliotheek als een eerste stap en rekent erop dat deze aansluiting vindt bij de digitale bibliotheek die de openbare bibliotheken ontwikkelen.
De VVBAD vraagt voldoende middelen voor de ontwikkeling van de Virtuele Vlaamse Erfgoedbibliotheek die aansluiting vindt bij de Digitale Openbare Bibliotheek.

EEN BELEID INZAKE PRESERVERING, CONSERVERING EN DIGITALISERING VOOR VLAANDEREN

Bibliotheken, archieven en documentatiecentra beschikken over bijzonder rijke collecties die de zorg en de aandacht verdienen van onze beleidsmakers. Heel wat van onze collecties, en zeker die uit de 19de en 20ste eeuw, dreigen onherroepelijk verloren te gaan omdat ze in slechte staat verkeren. Een goed preserverings- en conserveringsbeleid is onontbeerlijk. De schade-inventaris die de Vlaamse Erfgoedbibliotheek (VEB) volgens het cultureel-erfgoeddecreet moet opstellen, is een eerste stap in de goede richting, maar volstaat niet. Ook de archiefsector heeft nood aan een schade-inventaris. Deze inventarissen zijn maar een eerste stap: er moeten gepaste maatregelen op volgen.
De VVBAD vraagt een preserverings- en conserveringsbeleid voor Vlaanderen. Dit beleid koppelt schade-inventarisatie aan gepaste maatregelen.

Grote reddingsoperaties voor het bewaren van dit papieren erfgoed gaan best hand in hand met digitalisering. Een intensieve en versnelde digitalisering van de collecties is een vereiste, als wij ons analoog cultureel en wetenschappelijk erfgoed voor de toekomst willen bewaren en ontsluiten. Wat digitaal ter beschikking komt, moet minder worden gemanipuleerd en wordt daardoor beter beschermd. Bovendien bevordert het in hoge mate de toegang tot onze collecties. Immers, in de digitale leefwereld van jongeren bestaat iets niet als het niet elektronisch gevonden wordt. Idealiter wordt dit gekoppeld aan grote, landelijke conserveringsprogramma's zoals het Nederlandse 'Metamorfoze'. De problematiek is van een dergelijke omvang dat een landelijke aanpak nodig is en er voldoende middelen moeten worden vrijgemaakt.
De VVBAD vraagt middelen voor een intensieve en versnelde digitalisering van collecties en archiefbestanden. Deze digitalisering wordt gekoppeld aan een landelijk conserveringsprogramma.

In onze bibliotheken en archieven treffen we ook meer en meer digitale objecten aan, die niet alleen ontsloten, maar ook bewaard moeten worden op lange termijn. Enerzijds gaat het om gedigitaliseerd materiaal, zoals gescande foto's of gescande documenten die aan OCR (automatische tekstherkenning) werden onderworpen, anderzijds betreft het oorspronkelijk digitaal materiaal (‘digital born'). Om zulke elektronische bestanden op lange termijn te bewaren, is een consequent en coherent beleid nodig voor heel Vlaanderen; een beleid dat niet door elke instelling apart ontwikkeld wordt. Kennis en ervaring op dit vlak moeten gedeeld worden, bijv. via een expertisecentrum, en er is ook een Vlaams datacenter nodig dat de elektronische data verzamelt en voor lange tijd archiveert. VVBAD dringt erop aan dat de inhaalbeweging die de Vlaamse overheid met deze initiatieven heeft ingezet, wordt bestendigd en voortgezet.
De VVBAD vraagt een Vlaams beleid rond digitale duurzaamheid. De oprichting van een expertisecentrum digitale archivering en van een Vlaams datacenter zijn de eerste noodzakelijke stappen hiervoor.

KWALITEITSVOLLE OPLEIDINGEN VOOR DE VLAAMSE BIBLIOTHEEK-, ARCHIEF- EN DOCUMENTATIESECTOR

Informatieprofessionals zijn opgeleid om informatie te beheren, te ontsluiten en te bewaren; kortom te verzekeren dat informatie toegankelijk is en blijft en dat ze tijdig op de juiste plaats terechtkomt. In een samenleving waar informatie een strategisch belang heeft, is dat essentieel. Maar net nu heerst er grote onzekerheid over de toekomst van zowat álle reguliere opleidingen voor informatiespecialisten.

De graduaatsopleidingen Bibliotheekwezen en Documentaire Informatiekunde kunnen in hun huidige vorm niet blijven bestaan. Ofwel groeien ze uit tot volwaardige bacheloropleidingen, ofwel evolueren ze naar een nieuw in te voeren onderwijsniveau: het hoger beroepsonderwijs (HBO). Wat de impact van deze evolutie zal zijn op de opleidingsinstituten, de instroom en doorgroeimogelijkheden van studenten en op de tewerkstelling en professionalisering in de sector, is op zijn minst onduidelijk.

De interuniversitaire opleiding Informatie- en Bibliotheekwezen, tot voor kort ingericht aan de Universiteit Antwerpen, heeft geen toekomst meer, tenzij een universiteit bereid gevonden wordt deze voortgezette opleiding opnieuw in te richten zonder subsidiëring van de overheid. De aanvraag voor de omvorming van de opleiding tot een eenjarige master werd op louter formele gronden geblokkeerd. Momenteel bestaat er dus in Vlaanderen geen universitaire bibliotheekopleiding meer.

De master-na-masteropleidingen zullen geen subsidies meer krijgen, waardoor de interuniversitaire opleiding Archivistiek: Erfgoedbeheer en Hedendaags documentbeheer, ingericht aan de Vrije Universiteit Brussel na 2013 niet meer voortgezet kan worden in haar huidige vorm. Over een omschakeling van de enige universitaire archiefopleiding naar een andere structuur bestaat grote onduidelijkheid. Bovendien is de instroom in deze opleiding te beperkt, onder meer doordat enkel kandidaten met een master- of licentiaatsdiploma geschiedenis worden toegelaten. Door de recente ontwikkeling van een cultureel-erfgoedbeleid is er in de sector behoefte ontstaan aan universitairen met een andere basisopleiding, zoals germanisten, musicologen of architecten, met kennis van de archivistiek.

Naast de universitaire opleiding bestaat er in de praktijk nood aan archivarissen op bachelorniveau (B-niveau). Op dit niveau bestaat er in Vlaanderen geen specifieke archiefopleiding.

De Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV) werkt op dit moment aan de actualisering van de beroepscompetentieprofielen voor de bibliotheeksector. Eerder gebeurde dit al voor de archiefsector. De profielen werden telkens in overleg met de VVBAD en andere organisaties uit het beroepsveld opgesteld. Ze moeten aansluiten bij de Vlaamse kwalificatiestructuur en uitmonden in een coherente opleidingsstructuur.

Ook kwaliteitsvolle opleidingen conservering en restauratie bestaan er op dit moment niet in Vlaanderen. Er is nood aan dergelijke opleidingen zowel voor klassieke materialen als voor digitale documenten. Inzake digitale duurzaamheid worden er in Vlaanderen enkel kortlopende bijscholingen aangeboden.

De VVBAD vraagt de uitbouw van een coherente en kwaliteitsvolle opleidingsstructuur voor de bibliotheek-, archief- en documentatiesector en dit voor alle werkniveaus. Deze houdt gelijke tred met de recente ontwikkelingen in de erfgoedsector, voorziet de opleidingen van voldoende middelen en houdt rekening met de behoefte van de sector aan wetenschappelijk onderzoek. De opleidingsstructuur is afgestemd op de beroepsprofielen van de SERV.

De VVBAD vraagt de uitbouw van opleidingen voor digitale en analoge preservering en conservering.

VERDER INVESTEREN IN KWALITEIT

Het cultureel-erfgoeddecreet
Met de goedkeuring van het cultureel-erfgoeddecreet in 2008 werd een belangrijke stap gezet in de verdere uitbouw van een cultureel-erfgoedbeleid. De voorziene oprichting van de Vlaamse Erfgoedbibliotheek en de invoering van een kwaliteitslabel voor erfgoedbibliotheken brengen deze sector voor het eerst duidelijk in beeld en zijn zeker een stap in de goede richting. De VVBAD betreurt echter dat ze geen volwaardige plaats kregen naast de musea en de culturele-archiefinstellingen, die zowel individuele ondersteuning krijgen als subsidie voor samenwerkingsverbanden (de Vlaamse Kunstcollectie, Archiefbank Vlaanderen). Erfgoedbibliotheken komen individueel niet in aanmerking voor structurele subsidies.
De VVBAD vraagt de verdere uitbouw van de erfgoedbibliotheken tot een volwaardige sector binnen het cultureel-erfgoedbeleid.

De Vlaamse Erfgoedbibliotheek is een samenwerkingsverband tussen de belangrijkste erfgoedbibliotheken in Vlaanderen. Deze bibliotheek moet een gemeenschappelijk collectiebeleid ontwikkelen voor de partners, onder meer wat betreft Flandrica. De VVBAD betreurt dat het decreet geen regeling voorziet voor een decretaal depot, als aanvulling op het bestaande wettelijke depot. In heel wat Europese landen wordt het wettelijk depot niet alleen nationaal, maar ook regionaal geregeld. Een decretaal depot is een belangrijk onderdeel van een preserverings- en conserveringsbeleid. Het moet zowel van toepassing zijn op klassieke, analoge publicaties als op digitale publicaties. In deze laatste categorie mogen de online publicaties niet uit het oog verloren worden; hiervoor bestaat in België immers geen sluitende regelgeving.
De VVBAD dringt aan op een decretaal depot voor Flandrica en in het bijzonder voor online publicaties.

Het oorspronkelijk ontwerp van het cultureel-erfgoeddecreet voorzag in een depotbeleid, gerealiseerd op provinciaal niveau. In het decreet van 23 mei 2008 werd dit depotbeleid facultatief. Toch groeit in Vlaanderen de nood aan een gecoördineerd depotbeleid, onder meer dankzij het sensibiliseringsbeleid van de voorbije jaren.
De VVBAD pleit voor een gecoördineerd depotbeleid dat heel Vlaanderen dekt.

Het decreet lokaal cultuurbeleid
Het decreet op het lokaal cultuurbeleid uit 2001 werd in 2007 op bepaalde punten herzien en aangepast; een grondige evaluatie kwam er echter niet. Het is aangewezen om de effecten van het decreet wetenschappelijk te analyseren, om op basis van dit onderzoek dan tot verantwoorde bijsturingen te komen.
De VVBAD vraagt een wetenschappelijke studie naar de effecten van het decreet op het lokaal cultuurbeleid.

Het bibliotheekdecreet uit 1978 bevatte strikte normen voor openbare bibliotheken. Het decreet op het lokaal cultuurbeleid schafte deze normen af. De VVBAD vraagt al lang om te onderzoeken wat de gevolgen hiervan zijn, zeker nu er steeds meer nadruk ligt op samenwerking. Indien nodig moeten er opnieuw kwaliteitsstandaarden ingevoerd worden. Ze garanderen de burger immers een kwaliteitsvolle dienstverlening. Het kwaliteitslabel voorzien in het cultureel-erfgoeddecreet uit 2008 toont aan dat er ook op een meer dynamische manier met kwaliteitsstandaarden gewerkt kan worden.
De VVBAD vraagt dat de overheid werk maakt van kwaliteitsstandaarden voor openbare bibliotheken.

De personeelsformaties in de openbare bibliotheken blijven een heikel punt. Er is nog steeds een structureel personeelstekort, er is nood aan goed opgeleide medewerkers en aan een verloning aangepast aan het takenpakket van de bibliotheekmedewerker. In dat takenpakket moeten dienstverlening en informatieverstrekking primeren op louter bibliotheektechnische handelingen. De kwaliteit van de dienstverlening hangt zowel af van het niveau als van het aantal personeelsleden dat kan worden ingezet. De bepaling in het decreet dat de formatie ‘voldoende' moet zijn, is vaag en ontoereikend. Immers, wie bepaalt wat voldoende is?
De VVBAD vraagt een onderzoek naar de personeelsformaties in openbare bibliotheken. Dit mag niet beperkt blijven tot het personeel gesubsidieerd op basis van het decreet lokaal cultuurbeleid, maar moet de totale formatie omvatten.

De VVBAD pleit verder voor de inschaling van alle bibliothecarissen op minimaal het B4-B5-niveau. Ook dit moet de kwaliteit van de dienstverlening aan de gebruikers verhogen. Terzelfder tijd moet op de effectieve uitvoering van de gewijzigde personeelsformatie een tijdslimiet worden geplaatst die wordt gerespecteerd.
De VVBAD pleit verder voor de inschaling van alle bibliothecarissen op minimaal het B4-B5-niveau.

Oorspronkelijk was er een subsidie van 0,6 euro per inwoner voorzien voor de lokale bibliotheken. Dit bedrag is intussen gereduceerd tot 0,15 euro en wordt toegekend aan lokale bibliotheken die deelnemen aan een provinciaal bibliotheeksysteem of daartoe voorbereidingen treffen. Voor grote bibliotheken is dit geen probleem, maar voor bibliotheken in kleine gemeenten met een beperkt budget, vormt deze reductie een belemmering om grote investeringen op te zetten.
De VVBAD vraagt om de impact van de subsidiewijziging van 0,6 euro per inwoner tot 0,15 euro te onderzoeken en zo nodig maatregelen te nemen om discrepanties tussen kleine en grote bibliotheken weg te werken.

Een publiekrechtelijk-archiefdecreet
In de voorbije legislatuur werd met het nieuwe cultureel-erfgoeddecreet van 2008 een degelijk decretaal kader gecreëerd voor de privaatrechtelijke archieven. De VVBAD vraagt dat er ook voor de Vlaamse publiekrechtelijke sector een degelijk decretaal kader gecreëerd wordt. De VVBAD is reeds lang vragende partij voor zo'n archiefdecreet en heeft in het verleden voorstellen gedaan die als basis kunnen dienen, recent nog in de publicatie Naar een publiekrechtelijk-archiefdecreet (Archiefkunde 11). Een belangrijk uitgangspunt is dat elk bestuursniveau daarbij zelf zijn verantwoordelijkheid opneemt. Het decreet moet de volledige levenscyclus van archiefbescheiden, dus van dynamische tot statische fase, omvatten, dit zowel voor papieren als digitale documenten. Het moet ook de kwaliteitseisen voor het archiefbeheer en de archieftoegankelijkheid vastleggen.
De VVBAD vraagt een decretale regeling voor publiekrechtelijke archiefinstellingen. Haar publicatie ‘Naar een publiekrechtelijk-archiefdecreet' kan hiervoor als aanzet dienen.

AANDACHTSPUNTEN VOOR DE FEDERALE EN EUROPESE OVERHEID

Rationalisering van de btw-tarieven voor cultuur- en informatiedragers
De VVBAD pleit voor een verlaagd btw-tarief in België voor elke cultuur- en informatiedrager - ook muziek en speelfilm - die op analoge of digitale wijze aan het publiek wordt aangeboden. Het is niet logisch dat op gedrukte informatiebronnen 6% btw wordt geheven, terwijl voor dezelfde informatie in elektronisch formaat de btw-voet 21% bedraagt.

Geen onaanvaardbare uitbreiding van het auteursrecht ten koste van de gebruiker en het publiek domein
De VVBAD verzet zich tegen een onaanvaardbare uitbreiding van het auteursrecht. De vereniging erkent de rechten van auteurs en uitgevers. Een uitbreiding van de beschermingstermijn, zoals de Europese Commissie vraagt voor geluidsopnames, betekent echter een drastische inperking van het publieke domein. Ze komt grote bedrijven ten goede, maar schaadt de belangen van de gebruikers en bedreigt het culturele geheugen van Vlaanderen.

Geen onaanvaardbare uitbreiding van het leenrecht ten koste van leerlingen, studenten en onderzoekers
De VVBAD schaart zich achter het standpunt van het Boekenoverleg over het leenrecht. De leenvergoeding moet worden opgetrokken tot een faire vergoeding, vergelijkbaar met die in de ons omringende landen. Het optrekken van de leenvergoeding mag niet ten koste gaan van de budgetten voor de bibliotheek. De faire vergoeding mag de participatie en de toegankelijkheid van de bibliotheek niet schaden. Het leenrecht mag niet worden uitgebreid tot ‘raadpleging ter plaatse' of tot ‘onderwijs- en wetenschappelijke onderzoeksinstellingen die door de overheid daartoe officieel zijn erkend of opgericht'.

Invoering van een gereglementeerde boekenprijs
De VVBAD schaart zich achter het standpunt van het Boekenoverleg over de gereglementeerde boekenprijs.

Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen vzw (VVBAD)
Statiestraat 179 - 2600 Berchem - tel. 03 281 44 57 - www.vvbad.be